Na de uitspraak van de Hoge raad is er veel onrust over thuisonderwijs
- Dit is wat je echt moet weten
De afgelopen dagen krijgen wij ontzettend veel berichten van ouders. Vragen. Twijfels. Soms zelfs angst. En eerlijk: dat snappen we. Er wordt veel gezegd, gedeeld en geroepen, maar weinig echt uitgelegd.
Daarom hebben wij er bewust voor gekozen om niet direct iets te posten. We wilden eerst zeker weten dat we de juiste informatie delen.
We hebben dit rustig uitgezocht, afgestemd met juristen en alles naast elkaar gelegd. En dit is wat je moet weten.
Waarom iedereen het hier ineens over heeft
De aanleiding is een uitspraak van de Hoge Raad van 21 april 2026. Een gezin gaf hun kind thuisonderwijs vanuit hun levensovertuiging (soefisme) en er zijn geen scholen in Nederland die daarbij aansluiten. Zij beriepen zich daarom op vrijstelling, maar de rechter zei: nee.
en de Hoge Raad heeft dat bevestigd.
👉Dat is waar alle onrust vandaan komt.
Maar er is geen andere wet
Deze uitspraak voelt groot, maar juridisch gezien is er niet iets belangrijks veranderd:
👉 De wet is niet aangepast
👉 Artikel 5b bestaat nog steeds
👉 Jouw recht is niet ineens verdwenen
Het gaat hier om hoe er naar één specifieke situatie is gekeken.
Niet om een nieuwe regel voor iedereen.
Even terug naar de basis (dit blijft staan)
In Nederland is er leerplicht. Kinderen moeten in principe naar school.
Maar er is ook een uitzondering in de wet: artikel 5b van de Leerplichtwet.
Dit artikel geeft ouders de mogelijkheid om hun kind niet in te schrijven op een school, wanneer dat niet past bij hun geloofs- of levensovertuiging. (lees hier meer over de leerplichtwet)
Je mag je hierop beroepen wanneer:
-
je kind niet ingeschreven heeft gestaan op een school of instelling
-
en jij als ouder overwegende bedenkingen hebt tegen de richting van alle scholen binnen redelijke afstand
👉 Met “richting” wordt bedoeld: de levensbeschouwelijke grondslag van een school (dus niet de kwaliteit, methode of grootte van de klas)
👉 En let op:
Je vraagt dit niet aan, maar je beroept je hierop en dient een kennisgeving in.
Zoals ook terugkomt in de uitleg/handleiding van jurist Peter van Zuidam:
-
het gaat om een kennisgeving
-
de wet vraagt om één duidelijke verklaring
-
niet om uitgebreide verantwoording richting de gemeente
Wat er wel aan het verschuiven is
Wat de Hoge Raad nu eigenlijk doet, is het volgende...
Ze zeggen in feite: “Een openbare school is neutraal, dus daar kun je bijna geen bezwaar tegen hebben.”
En daar zit de kern.
Want:
-
openbare scholen zijn er bijna overal
-
dus als die “altijd passend” zijn
-
wordt vrijstelling in de praktijk moeilijker
👉 En dat voelt voor veel ouders als: “er verandert iets belangrijks”
Klopt het dat een openbare basisschool neutraal is?
Op papier klopt het: openbare scholen zijn bedoeld als neutraal en voor iedereen.
Maar in de praktijk zien we iets anders:
-
er zit altijd een visie achter onderwijs
-
waarden worden altijd overgedragen
-
“geen richting” is ookk een richting
👉 En juist dat kan botsen met hoe jij je kind wilt opvoeden
Dus de echte vraag is niet: “Is een openbare school neutraal?”
Maar: Past deze manier van kijken naar de wereld bij mijn kind en mijn gezin?
Op 28 mei gaan we hier dieper op in tijdens de besloten masterclass voor onze communityleden.
Wat wij nu zien en wat juristen hierover zeggen
Wij zien op dit moment drie dingen:
-
Onrust bij ouders
-
Meer druk vanuit gemeenten (in sommige gevallen)
-
Veel tegenstrijdige informatie
En dat is precies waarom goede begeleiding nu belangrijker wordt.
We hebben daarom gekeken naar wat meerdere specialisten hierover zeggen en de rode lijn is:
-
De wet is niet veranderd
-
Er is geen reden tot paniek
-
Maar: gemeenten kunnen dit moment wel gebruiken om strenger te worden
Wat de juristen ouders nu adviseren
Wat ze ouders op dit moment adviseren, is om het zo simpel en zuiver mogelijk te houden.
👉 Dus: een kale kennisgeving. Dat betekent:
-
alleen wat de wet vraagt
-
geen extra uitleg
-
geen discussies openen
Die je kennisgeving op tijd in (vóór 1 juli) en overweeg om hem eerder in te dienen
En overweeg om dit iets eerder te doen dan normaal. We zien dat sommige gemeenten mogelijk anders gaan handelen na de uitspraak van 21 april, dus het is verstandig om hierin vóór te zijn.
Ook als jouw eerste kennisgeving normaal gesproken pas later nodig is (bijvoorbeeld richting de zomer of eind zomer), kan het verstandig zijn om deze nu al in te dienen. Omdat:
-
de uitspraak van 21 april nog niet overal volledig is verwerkt
-
gemeenten mogelijk nog handelen volgens de “oude” lijn
Hou je bij wat de wet vraagt
Niet meer, niet minder. De wet vraagt om één ding: de verklaring dat jij overwegende bedenkingen hebt tegen de richting van alle scholen
Wil je precies weten hoe dat zit? Bekijk dan de handleiding van jurist Peter van Zuidam. Daar wordt duidelijk uitgelegd wat er wél en niet gevraagd mag worden.
Dien een kale kennisgeving in
Wij hebben zelf een kale kennisgeving opgesteld die voldoet aan de wet.
👉 Bekijk en gebruik deze hier:
Gebruik een woord zoals opnieuw of wederom
Heb je al eerder een beroep gedaan op artikel 5b en een vrijstelling? Dan adviseren juristen om dit ook expliciet te benoemen in je kennisgeving. Bijvoorbeeld door woorden te gebruiken als:
-
“opnieuw”
-
of “wederom”
Leg niets extra uit
Dit is belangrijk.
👉 Geen toelichting
👉 Geen uitleg over je overtuiging
👉 Geen scholenlijst
👉 Geen extra documenten
De wet vraagt daar niet om en door het wel te doen, open je de deur voor discussie en interpretatie.
Ga niet zomaar in gesprek
Je bent niet verplicht om je kennisgeving toe te lichten.
In gesprek gaan kan:
-
onnodig ingewikkeld worden
-
leiden tot verkeerde interpretaties
-
of druk vanuit de gemeente
Hou het dus bij de basis, tenzij je bewust kiest om dit anders te doen met goede begeleiding van bijvoorbeeld een jurist.
👉 En onthoud dit goed: Hoe meer je gaat uitleggen, hoe meer ruimte er ontstaat voor interpretatie. En precies daar ontstaan de meeste problemen.
En nu....
Misschien zit je nu te denken: “Oké… maar wat moet ik dan nu doen?”
Het is veel informatie, er gebeurt veel tegelijk en je wilt gewoon weten waar je aan toe bent.
Daarom hieronder nog even hoe wij het persoonlijk aanpakken.
Allereerst raken we niet in paniek, maar we gaan ook niet volledig achterover leunen. Wij hebben er bewust voor gekozen om niet direct te reageren op alle artikelen en social media, maar eerst de juiste informatie in te winnen en dat zullen we blijven doen, want dat is nu extra belangrijk. We hebben niets aan angst en stress of alleen meningen op dit moment.
Wij kiezen er (op advies van juristen) voor om: de kennisgeving nu al in te dienen. Normaal gesproken zouden we misschien nog even afwachten tot richting 1 juli. Maar gezien de huidige ontwikkelingen vinden wij het verstandiger om hierin voor te zijn. Zeker als je toch vóór 1 juli moet indienen voor het nieuwe schooljaar.
Daarbij geldt:
-
Dat wij alleen een kale kennisgeving indienen
- Wij sturen geen scholenlijst of verdere toelichting
- Wij gaan niet in gesprek met de gemeente of leerplichtambtenaar
👉 Wij hebben altijd een kale kennisgeving ingediend en willen niet dat iets verkeerd geïnterpreteerd word.
Wat doen wij als thuisonderwijscommunity
Als community blijven wij dit actief volgen en delen we nieuwe ontwikkelingen zodra die er zijn.
Zodat jij niet alles zelf hoeft uit te zoeken.
En ben je lid van onze community? Dan begeleiden we je hier ook persoonlijk in en is er op 28 mei hierover weer een masterclass.
We zullen hierover ook nog verdere artikelen delen.
👉 Houd dus onze website in de gaten
👉 En blijf jezelf goed informeren
Hieronder nog een aantal links met de juiste informatie
👉 Uitspraak Hoge Raad (origineel). Voor wie het zelf wil nalezen:
👉 Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs (Tip: sluit je hier ook bij aan) De organisatie die dit juridisch en inhoudelijk volgt:
👉 Handleiding artikel 5b van Peter van Zuidam.Praktische uitleg en juridische onderbouwing:
Klik hier voor het document
👉 Fabebook pagina TOjur. Hier vind je juristen en kun je vragen stellen en ervaringen lezen van andere ouders rondom thuisonderwijs:
https://www.facebook.com/groups/tojur/
👉 Onze kennisgeving (direct te gebruiken). Gebruik deze als voorbeeld en inspiratie voor jouw situatie:
Bekijk en gebruik deze hier: www.speelenbeweegschool.nl/document